ALERT





ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ 05/08/2017

ΝΕΑΡΑ ΔΕΝΔΡΥΛΛΙΑ ΕΛΙΑΣ ΜΟΛΥΣΜΕΝΑ ΜΕ PSEUDOMONAS SAVASTANOI, ΔΗΛΑΔΗ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ.

Κατά το τελευταίο εξάμηνο και κατά την επίσκεψη μας σε τρεις νεοφυτεμένους ελαιώνες διαπιστώσαμε ότι όλα σχεδόν τα νεαρά δενδρύλλια ήταν μολυσμένα με τον γνωστό καρκίνο της ελιάς. Το βακτήριο αυτό έχει πλέον μολύνει το σύνολο σχεδόν της ελληνικής ελαιοκαλλιέργειας.

Τα συμπτώματα του είναι απλά και ευδιάκριτα. Δημιουργεί μικρά ή μεγαλύτερα εξογκώματα πάνω στους βλαστούς τα οποία είναι ευδιάκριτα.

Οι περισσότεροι παραγωγοί μας το θεωρούν μάλλον φυσιολογικό επειδή υπάρχει σε όλες σχεδόν τις ελιές.

Όμως η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Τα δένδρα αυτά είναι καταδικασμένα σε καταστροφή η οποία δεν γίνεται αντιληπτή γιατί έρχεται εξαιρετικά αργά. Τα νεαρά δενδρύλλια είναι προκαταδικασμένα.

Η μόλυνση γίνεται συνήθως και κυρίως είτε με μολυσμένα δενδρύλλια από το φυτώριο είτε κατά την συλλογή του καρπού και κατά το κλάδευμα όπου οι τραυματισμοί των βλαστών και η χρήση μολυσμένων εργαλείων συμβάλλουν τα μέγιστα στην μετάδοση της ασθενείας.

Τι πρέπει να προσέχουμε

Να αγοράζουμε νεαρά φυτά από το φυτώριο μετά από πολύ προσοχή και έλεγχο ώστε να μην φέρουν εμφανή (τουλάχιστον) εξογκώματα του βακτηρίου.

Το να αγοράζουν οι αγρότες μας φυτά από αγνώστους χωρίς έλεγχο είναι ελαφρώς εγκληματικό. Δυστυχώς, από την άλλη, έχει πέσει στην αντίληψη του γράφοντος, νεοφυτεμένος ελαιώνας που είχε στο σύνολο του τα νεαρά δενδρύλλια ελιάς μολυσμένα από τον καρκίνο και τα δενδρύλλια τα είχε πουλήσει στον παραγωγό κατάστημα γεωπονικό.

Αν αντιληφθούμε νεαρό δενδρύλλιο μολυσμένο το βγάζουμε και το καταστρέφουμε ή το επιστρέφουμε για αντικατάσταση.

Αγοράζουμε πιστοποιημένα φυτά από πιστοποιημένα φυτώρια.

Στο κλάδευμα να αφήνουμε τα μολυσμένα δένδρα για το τέλος.

Τα εργαλεία κατά το κλάδευμα θα πρέπει να είναι απολυμασμένα.

Το κλάδευμα να γίνεται με ξηρό καιρό και αμέσως μετά να ψεκάζουμε με χαλκούχο έχοντας προσθέσει διαβρωτικό προσκολλημένο.

Προς τους φυτωριούχους

Η παράγωγη πολλαπλασιαστικού υλικού δηλαδή νεαρών δενδρυλλίων υπακούει σε κάποιους κανόνες υγιεινής οι όποιοι θα πρέπει να ακολουθηθούν προκειμένου να αποφεύγονται δυσάρεστες καταστείς μακροπρόθεσμα.

Τα μολυσμένα νεαρά δενδρύλλια εκτός της απώλειας χρημάτων για την αγορά τους έχουν σαν παραπέρα οικονομικές απώλειες την επί χρόνια φροντίδα τους μέχρι την ημέρα ολικής ξήρανσης καθώς που μεταφράζεται σε έξοδα + απώλεια εισοδήματος. Σε αυτό πρέπει να προστεθούν και τα χρόνια που θα ακολουθήσουν μέχρι την πλήρη αναπαραγωγική ηλικία, κατά την αντικατάσταση.

Όσον αφόρα τον καρκίνο της ελιάς είμαστε εν μέσω επιδημίας.

Δρ Φάνης Α. Τσαπικούνης




ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ 03/08/2017

ΑΜΠΕΛΙΑ ΚΑΙ ΣΤΑΦΙΔΕΣ ΜΕ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΞΥΛΕΛΑΣ

Οι παραγωγοί μας θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί καθώς σε επισκέψεις σε μια οικιακή κληματαριά και σε δυο καλλιέργειες σταφίδας διαπιστώθηκαν συμπτώματα σε αρκετά φυτά όμοια με αυτά του βακτηρίου Ξυλέλα.

Τα συμπτώματα του είναι δεν απλά και απαιτούν ειδικό αλλά και εργαστηριακή φυτοπαθολογική διάγνωση.

Τα φύλλα φαίνεται σαν να υποφέρουν από έλλειψη αζώτου ενώ περιφερειακά ξεραίνονται. Ο βλαστός αποκτάει σκούρο χρώμα που μπορεί να μπερδευτεί με το χρώμα ωρίμανσης που ακόλουθη την ανάπτυξη του βλαστού και ξεκινάει κάπου τον Αύγουστο.

Το βακτήριο είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο και για το αμπέλι και για την ελιά και δεν αντιμετωπίζεται εύκολα.

Η μόλυνση γίνεται συνήθως και κυρίως είτε με μολυσμένα δενδρύλλια από το φυτώριο είτε κατά την συλλογή του καρπού και κατά το κλάδευμα όπου οι τραυματισμοί των βλαστών και η χρήση μολυσμένων εργαλείων συμβάλλουν τα μέγιστα στην μετάδοση της ασθενείας.

Τι πρέπει να προσέχουμε

Να αγοράζουμε νεαρά φυτά πιστοποιημένα από πιστοποιημένο φυτώριο.

Τα ύποπτα φυτά να μαρκάρονται με χρωματιστή κορδέλα.

Στο κλαδεύαμε να αφήνουμε τα μολυσμένα πρέμνα/δένδρα για το τέλος.

Τα εργαλεία κατά το κλάδευμα θα πρέπει να είναι απολυμασμένα.

Το κλάδευμα να γίνεται με ξηρό καιρό και αμέσως μετά να ψεκάζουμε με χαλκούχο έχοντας προσθέσει διαβρεκτικό προσκολλητικό.

Ίσως είναι καλύτερα τα προσβεβλημένα φυτά να κόβονται μέχρι την επιφάνεια του εδάφους, να καίγονται και να αντικαθίσταται. Το κάψιμο είναι επιβεβλημένο και αμέσως μετά η απολύμανση των εργαλείων.

Προς τους φυτωριούχους

Η παράγωγη πολλαπλασιαστικού υλικού, δηλαδή νεαρών δενδρυλλίων, υπακούει σε κάποιους κανόνες υγιεινής οι όποιοι θα πρέπει να ακολουθηθούν προκειμένου να αποφεύγονται δυσάρεστες καταστάσεις μακροπρόθεσμα.

Τα μολυσμένα νεαρά δενδρύλλια εκτός της απώλειας χρημάτων για την αγορά τους έχουν σαν παραπέρα οικονομικές απώλειες την επί χρόνια φροντίδα τους μέχρι την ημέρα ολικής ξήρανσης καθώς και η απώλεια εισοδήματος. Σε αυτό πρέπει να προστεθούν και τα χρόνια που θα ακολουθήσουν μέχρι την πλήρη αναπαραγωγική ηλικία, κατά την αντικατάσταση

Η πρόκληση επιδημίας τα επόμενα χρόνια με σοβαρές οικονομικής και κοινωνικές συνέπειες είναι και πιθανή και ορατή.

Δρ Φάνης Α. Τσαπικούνης




ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ 01/08/2017

Κομποστ: ένα αθώο εδαφοβελτιωτικό ή μια ωρολογιακή βόμβα στο πιάτο μας;

Η επιστολή αυτή έχει σαν στόχο να εκφράσει προβληματισμό και να συμβάλει στην μετάδοση του προβληματισμού αλλά και στο να φτάνουν στο τραπέζι μας υγιή φυτικά και ζωικά προϊόντα.

Πάντα αναρωτιόμουν γιατί οι οργανισμοί πιστοποίησης βιολογικών καλλιεργειών δεν πιστοποιούν τα κομποστ.

Τα τελευταία χρόνια έχουν υπάρξει δημοσιεύματα για παραγωγούς κομποστ οι οποίοι κατέφυγαν σε πιθανώς ακατάλληλες πρώτες ύλες (οι οποίες ήταν προφανώς φθηνές ή και δωρεάν) για να παρασκευάσουν το κομποστ τους, το οποίο στην συνέχεια πουλούσαν, θέτοντας έτσι, πιθανότατα, σε κίνδυνο ανθρώπους και περιβάλλον.

Οι παραγωγοί κομποστ στην προσπάθεια τους να φτιάξουν το κομποστ αναζητούν φθηνές ή και δωρεάν πρώτες ύλες. Φυτικά υπολείμματα καλλιεργειών, βιομάζα φυτικού υλικού μη καλλιεργούμενων φυτών, τύρφες, υπολείμματα μεταποίησης (στέμφυλα, πορτοκαλόφλουδες) κομμάτια φλοιών δένδρων, κοπριές, φύκια (προσοχή στην αλατότητά τους) είναι μεταξύ των πρώτων υλών που αναζητούν οι παραγωγοί κομποστ. Όλα αυτά δεν φαίνεται να εμπεριέχουν και να εγκυμονούν κάποια απειλή.

Υπάρχουν σαφής λίστες με τις πρώτες ύλες οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παρασκευή/κατασκευή κομποστ.

Τις δυο τελευταίες δεκαετίες αναπτύχτηκε η τεχνολογία του βιολογικού καθαρισμού και όλα τα λύματα του αστικού ιστού μεταφερθήκαν στον χώρο του βιολογικού καθαρισμού. Οι πόλεις που διαθέτουν βιολογικό καθαρισμό είναι ενός ελάχιστου μεγέθους και πιθανόν να συμπεριλαμβάνουν στον ιστό τους νοσοκομείο, ιατρεία, παραϊατρικά εργαστήρια, βιοτεχνίες και ενδεχομένως βιομηχανίες και πανεπιστήμιο. Αν υπάρχει βιολογικός καθαρισμός λοιπόν τότε σε αυτόν καταλήγουν ένα σωρό πράγματα. Παθογόνα μικρόβια, αντιβιοτικά, αντικαρκινικές ουσίες, φαρμακευτικές και παραφαρμακευτικές ουσίες, φυτοφάρμακα, περίεργες χημικές ουσίες, ενδεχομένως ραδιενεργές ουσίες και φυσικά βαρέα μέταλλα.

Αυτό που μένει μετά τον βιολογικό καθαρισμό λέγεται: υπόλειμμα βιολογικού καθαρισμού ή λυματολάσπη.

Οι λίστες με τα επιτρεπόμενα υλικά για την παρασκευή κομποστ, απ όσο γνωρίζω, δεν συμπεριλαμβάνουν ή επιτρέπουν υπολείμματα βιολογικών καθαρισμών ή απλά λυματολάσπες.

Τα λίγα τελευταία χρόνια διαδόθηκαν φήμες περί χρήσης των υπολειμμάτων των βιολογικών καθαρισμών για λίπανση σε χωράφια αλλά και του προκύπτοντος νερού του βιολογικού καθαρισμού σε υδρολιπάνσεις ή απλά αρδεύσεις.

Τα υπολείμματα των βιολογικών καθαρισμών, οι λυματολάσπες, είναι πιθανότατα ακατάλληλες πρώτες ύλες και πιθανότατα θέτουν σε κίνδυνο ανθρώπους και περιβάλλον.

Το να φορτώνει ο οποιοσδήποτε οτιδήποτε και μετά να το κάνει κομποστ και μετά να το πουλάει, κατά πόσο είναι επιτρεπτό και σύμφωνο με τους κανόνες παράγωγης που μιλούν για σεβασμό του περιβάλλοντος και της υγείας των καταναλωτών;

Ποια όμως είναι η τύχη όλων αυτών όταν καταλήξουν σε βιολογικό καθαρισμό; Έχουμε ίαση και απαλλαγή ή παραμένουν και συσσωρεύονται;

Υπάρχουν αναλύσεις που να καταδεικνύουν και αποδεικνύουν ότι οι λυματολάσπες είναι απαλλαγμένες από αντιβιώσεις, φορμαλδεΰδη, αντικαρκινικές ουσίες, ραδιενεργές ουσίες, επικίνδυνα παθογόνα του ανθρώπου, φυτοφάρμακα αλλά και βαρέα μέταλλα;

Ραδιενεργές ουσίες;;; θα πει κάποιος. Ναι, αν έχει τει ή πανεπιστήμιο ή εργαστήρια και τελειώσει η εφαρμογή ή το πείραμα, τότε σαν έλληνες που είμαστε με το κλασικό δεν βαριέσαι, άνετα πάει κάποιος στον νεροχύτη και το αδειάζει. Φυσικά είναι μια υπόθεση αλλά υπαρκτή στην Ελλάδα μας, στην Ελλάδα της νοοτροπίας μας.

Τα υλικά αυτά λοιπόν είναι πιθανόν να είναι φορείς επικίνδυνων ουσιών και μικροβίων για τον άνθρωπο και το περιβάλλον.

Συνεπώς απαιτείται εργαστηριακή ανάλυση ώστε να αποφανθούμε αν μπορούν να χρησιμοποιηθούν.

Τα περισσότερα από αυτά είναι προφανές ότι δεν απομακρύνονται εύκολα όποια διαδικασία και να ακολουθήσουμε.

Η ζημιά των παραπάνω στο περιβάλλον και τους ανθρώπους είναι αντιληπτό πως μπορεί να είναι έως εξαιρετικά σοβαρή και επικίνδυνη.

Γι αυτό οι παραγωγοί φρούτων και λαχανικών θα πρέπει να ζητάτε από τους κατασκευαστές κομποστ πλήρη ανάλυση από εγκεκριμένο εργαστήριο όπου να περιλαμβάνει τουλάχιστον τα βαρέα μέταλλα καθώς ένα συμβατικό εργαστήριο ανάλυσης εδάφους δεν είναι σε θέση να κάνει αναλύσεις για ραδιενεργά ή αντιβιοτικά.

Η δε πολιτεία θα πρέπει να πραγματοποιεί τακτικές δειγματοληψίες στους τόπους παράγωγης κομποστ και να στέλνει τα δείγματα στο Γενικό Χημείο του κράτους και τον Δημόκριτο ώστε να γίνονται αναλύσεις για όλες τις παραπάνω επικίνδυνες χημικές ουσίες.

Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να τονιστεί ότι το πρόβλημα δεν έχει να κάνει μόνο με την υγεία. Έχει και εμπορικές και οικονομικές προεκτάσεις. Δυναμικές αγροτικές περιοχές στην Ελλάδα όπως η Κρήτη, η Πρέβεζα και η δυτική Πελοπόννησος καλλιεργούν και εξάγουν σε σημαντικές εκτίσει και ποσότητες συμβάλλοντας καθοριστικά στο αεπ της περιοχή τους. Φανταστείτε να διαπιστωθεί κάτι από τα παραπάνω από εξαγωγείς (ΕΕ ή Ρωσία) τότε μάλλον η καταστροφή θα είναι τεράστια. 

Φαίνεται πως ο δρόμος για ένα τραπέζι στρωμένο με 'καθαρά' φρούτα και λαχανικά είναι μάλλον μακρύς.

Δρ Φάνης Α. Τσαπικούνης